Kultura i umetnost

Opština Raška raspolaže izuzetnim kulturno-istorijskim nasleđem. U prvom redu, to su manastiri i crkve:
1. Gradac, odnosno manastir Blagoveštenja (zadužbina srpske kraljice Jelene Anžujske, žene kralja Uroša I, iz druge polovine 13. veka);
2. Stara Pavlica (prednemanjićki period);
3. Nova Pavlica ili crkva sv. Vavedenja (zadužbina uglednih vlastelina, braće Musića – sinova sestre kneza Lazara, iz druge polovine 14. veka);
4. Končulj (crkva Svetog Nikole, iz prve polovine 13. veka, u njoj je zamonašen arhiepiskop Danilo II);
kao i niz manjih crkava iz srednjovekovnog i nešto novijeg perioda (crkve Svetog Nikole u Baljevcu, Brveniku i Šumniku, crkva sv. Petra i Pavla u Biniću, crkva sv. Paraskeve u Trnavi, crkva sv. evangeliste Marka u Beljaku...).

U neposrednom geografskom okruženju (opštine Kraljevo i Novi Pazar), ali na distancama od najviše četrdesetak kilometara) nalaze se manastiri Sopoćani, Studenica, Đurđevi stupovi, Petrova crkva, Crna reka, zatim Stari Ras, koji spadaju u najznačajnije srpske kulturno-istorijske spomenike.

Iz novije istorije valja pomenuti spomenik Milunki Savić u Jošaničkoj Banji (zamišljen kao memorijalni centar), otkriven 1995. godine u čast ženi – heroju Prvog svetskog rata, rođenoj u Koprivnici kod Jošaničke Banje.

Posle Drugog svetskog rata podignuto je više spomen obeležja, među kojima se ističu spomenik NOB-u i revoluciji u Beocima (rad vajara Ante Gržetića), zatim spomenici borcima NOB-a u Raški i Baljevcu, kao i niz spomen-obeležja u većini centara mesnih zajednica palim borcima u ratovima od 1912. do 1918. i od 1941 do 1945., zatim biste (Predraga Vilimonovića, Dušana Jemuovića), spomen-ploče i česme...

U spomeničkom miljeu svoje mesto ima i Matova česma (“sagrađena trudom Mata Pešovića 1898. godine”, obnovljena krajem osamdesetih godina).

Novijeg datuma su spomenička obeležja značajnim ljudima i događajima iz prošlosti Raške:
- na platou ispred Doma kulture u Raški 2003. godine otkriven je spomenik arhiepiskopu Danilu Drugom (rad vajara Živorada Ciglića);
- na porodičnoj kući Kursulića u Ibarskoj ulici, povodom devedesete godišnjice privremenog boravka Vlade Kraljevine Srbije i prestolonaslednika Aleksandra Karađorđevića u Raški, od 31. oktobra do 12. novembra 1915. godine, otkrivena je spomen-ploča (rad vajara Ljubiše Mančića) sa likovima kralja Petra, prestolonaslednika Aleksandra, Nikole Pašića, Radomira Putnika i srpskim grbom;
- 2007. godine i spomen-bista Miloradu Miloševiću Brevincu, čuvenom antropogeografu iz ovih krajeva, u povodu stote godišnjce od njegovog rođenja.

Na području opštine deluje dva kulturno-umetnička društva; nešto starije KUD “Brvenica” (donedavno KUD “Jero Gvozdenović”) iz Brvenice i KUD “Raška”. Oba društva su osvajala značajne nagrade na folklornim smotrama u zemlji i inostranstvu.

Od 1985. godine deluje Klub likovnih umetnika “Raška škola”, koji je, pored većeg broja grupnih i samostalnih izložbi, četiri puta (1992, 1993, 1994. i 1996. godine) bio organizator likovne kolonije “Jelena Anžujska” u Gradcu. Klub ima oko 90 članova među kojima je dvadesetak slikara iz Raške, Novog Pazara, Beograda...

 

Veći deo potreba za kulturom zadovoljava se preko Centra za kulturu, obrazovanje i informisanje.